Strefa zagrożenia wybuchem

Czym są strefy zagrożenia wybuchem?

Strefy zagrożenia wybuchem to obszary, w których może powstać atmosfera wybuchowa będąca mieszaniną powietrza i substancji palnych w postaci gazów, par, mgieł lub pyłów. W zakładach wykorzystujących instalacje odpylania szczególne znaczenie mają pyły palne, między innymi pył drzewny, mączny, cukrowy, węglowy oraz pyły powstające podczas obróbki różnych materiałów.

Do zapłonu może dojść wtedy, gdy odpowiednie stężenie substancji palnej połączy się ze źródłem energii, takim jak iskra, gorąca powierzchnia, płomień, wyładowanie elektrostatyczne albo rozgrzany element maszyny. Z tego względu wyposażenie przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem powinno być dobierane na podstawie oceny ryzyka, klasyfikacji strefy i parametrów całej instalacji.

W tej kategorii znajdują się rozwiązania związane z transportem trocin, przepływem zapylonego powietrza, odbiorem materiału oraz ograniczaniem ryzyka powodowanego przez iskry. Oferta obejmuje wentylatory do transportu trocin, zawory obrotowe celkowe ATEX oraz system gaszenia iskier.

Klasyfikacja stref zagrożenia wybuchem

Klasyfikacja stref określa częstotliwość i czas występowania atmosfery wybuchowej. Dla pyłów palnych stosuje się oznaczenia 20, 21 i 22, natomiast dla gazów, par i mgieł wykorzystuje się oznaczenia 0, 1 i 2. Prawidłowe wyznaczenie strefy jest jednym z podstawowych etapów projektowania bezpiecznej instalacji przemysłowej.

• Strefa 20 – atmosfera wybuchowa w postaci chmury palnego pyłu występuje stale, często lub przez długi czas. Może dotyczyć między innymi wnętrza wybranych urządzeń procesowych, zbiorników i odpylaczy.
• Strefa 21 – atmosfera wybuchowa w postaci chmury pyłu może pojawić się sporadycznie podczas normalnej pracy instalacji.
• Strefa 22 – atmosfera wybuchowa nie występuje zwykle podczas normalnej pracy, a jeżeli się pojawi, utrzymuje się krótko.

Samo przypisanie obiektu do konkretnej strefy nie wystarcza do wyboru urządzenia. Należy również uwzględnić właściwości transportowanego materiału, temperaturę zapłonu, parametry pyłu, warunki otoczenia, wydajność instalacji, wymagany przepływ oraz możliwe źródła zapłonu.

Urządzenia ATEX do instalacji odpylania i transportu trocin

Rozwiązania wykorzystywane w obszarach zagrożonych wybuchem powinny tworzyć spójny system. Poszczególne urządzenia odpowiadają za transport powietrza i materiału, kontrolowane przekazywanie zgromadzonych zanieczyszczeń oraz ograniczanie ryzyka przedostania się iskier do kolejnych części instalacji.

W ofercie dostępne są następujące urządzenia i rozwiązania:

• Wentylator do transportu trocin WTK EX-2 3F
• Wentylator do transportu trocin WTK EX-5 3F
• Wentylator do transportu trocin WTK EX-7 3F L
• Wentylator do transportu trocin WTK EX-11 3F
• Wentylator do transportu trocin WTK EX-15 3F
• ZAWÓR OBROTOWY CELKOWY IST-20 ATEX
• ZAWÓR OBROTOWY CELKOWY IST-30 ATEX
• System gaszenia iskier

Zróżnicowanie dostępnych wariantów pozwala dopasować elementy wyposażenia do parametrów projektowanej lub modernizowanej instalacji. Przed zakupem należy każdorazowo sprawdzić dokumentację techniczną konkretnego produktu i potwierdzić jego zgodność z wymaganiami występującymi w miejscu montażu.

Wentylatory do transportu trocin

Wentylatory do transportu trocin mogą stanowić ważny element instalacji odciągowych i transportowych wykorzystywanych w zakładach obróbki drewna. Ich zadaniem jest wspomaganie przepływu powietrza wraz z transportowanym materiałem przez odpowiednio zaprojektowany układ przewodów.

Dobór wentylatora powinien uwzględniać nie tylko oczekiwaną wydajność, lecz także opory instalacji, długość i średnicę przewodów, liczbę kolan, rodzaj transportowanego materiału oraz warunki pracy. Istotne znaczenie ma również miejsce montażu urządzenia względem odpylacza i innych elementów układu.

Wśród dostępnych propozycji znajdują się Wentylator do transportu trocin WTK EX-2 3F, Wentylator do transportu trocin WTK EX-5 3F, Wentylator do transportu trocin WTK EX-7 3F L, Wentylator do transportu trocin WTK EX-11 3F oraz Wentylator do transportu trocin WTK EX-15 3F. Wybór odpowiedniego wariantu powinien wynikać z obliczeń instalacji oraz wymagań określonych dla danej strefy zagrożenia wybuchem.

Zawory obrotowe celkowe ATEX

Zawory obrotowe celkowe są stosowane w instalacjach transportu i odbioru materiałów sypkich. Umożliwiają kontrolowane przekazywanie zebranego materiału pomiędzy elementami systemu, na przykład podczas opróżniania zbiornika lub urządzenia odpylającego.

W kategorii dostępne są ZAWÓR OBROTOWY CELKOWY IST-20 ATEX oraz ZAWÓR OBROTOWY CELKOWY IST-30 ATEX. Podczas wyboru rozwiązania należy przeanalizować między innymi właściwości materiału, wymaganą wydajność odbioru, warunki ciśnieniowe, temperaturę pracy, sposób zabudowy oraz wymagania wynikające z dokumentacji ochrony przed wybuchem.

Zawór powinien być traktowany jako część całej instalacji, a nie jako niezależne zabezpieczenie dobrane wyłącznie na podstawie jego nazwy. O bezpieczeństwie układu decydują również prawidłowy montaż, uziemienie, sposób sterowania, regularna konserwacja oraz współpraca z pozostałymi urządzeniami.

System gaszenia iskier w instalacji przemysłowej

System gaszenia iskier służy do ograniczania ryzyka związanego z transportem potencjalnych źródeł zapłonu przez rurociągi instalacji. Iskry lub rozgrzane cząstki mogą powstawać podczas procesów technologicznych, a następnie przemieszczać się wraz ze strumieniem powietrza i materiału.

Właściwie zaprojektowany system powinien zostać dopasowany do prędkości przepływu, średnicy przewodów, rodzaju transportowanego materiału oraz rozmieszczenia pozostałych elementów instalacji. Ważne jest zachowanie odpowiedniej odległości między miejscem detekcji a obszarem działania systemu, aby możliwa była reakcja przed dotarciem zagrożenia do chronionego urządzenia.

System gaszenia iskier może być jednym z elementów szerszej koncepcji ochrony przeciwwybuchowej. Nie zastępuje oceny ryzyka, właściwej klasyfikacji stref ani pozostałych zabezpieczeń wymaganych dla konkretnego procesu.

Najważniejsze elementy ochrony przed wybuchem pyłu

Bezpieczeństwo instalacji odpylania opiera się na jednoczesnym ograniczaniu możliwości powstania atmosfery wybuchowej, eliminowaniu potencjalnych źródeł zapłonu oraz zmniejszaniu skutków ewentualnego zdarzenia. W zależności od projektu stosuje się różne rozwiązania techniczne i organizacyjne.

• Urządzenia dobrane do strefy – ich oznaczenia i dokumentacja powinny odpowiadać warunkom panującym w miejscu pracy.
• Detekcja i gaszenie iskier – pomagają ograniczyć ryzyko przedostania się źródła zapłonu do chronionych części instalacji.
• Izolacja wybuchu – ma ograniczać rozprzestrzenianie się płomienia i ciśnienia pomiędzy połączonymi urządzeniami.
• Odciążanie lub tłumienie wybuchu – rozwiązania te dobiera się do konstrukcji urządzeń, miejsca ich montażu i wyników analizy ryzyka.
• Uziemienie i połączenia wyrównawcze – ograniczają możliwość gromadzenia się niebezpiecznych ładunków elektrostatycznych.
• Kontrola szczelności – zmniejsza emisję pyłu do otoczenia oraz ryzyko tworzenia niebezpiecznych osadów.
• Regularne czyszczenie – zapobiega gromadzeniu się warstw pyłu na urządzeniach, przewodach i elementach konstrukcyjnych.
• Przeglądy techniczne – pozwalają wykryć zużycie, nieprawidłową pracę i uszkodzenia mogące zwiększać ryzyko zapłonu.

Jak dobrać wyposażenie do strefy zagrożenia wybuchem?

Dobór urządzeń ATEX wymaga zebrania informacji dotyczących zarówno całej instalacji, jak i samego procesu technologicznego. Przed podjęciem decyzji warto przygotować możliwie dokładne dane projektowe.

1. Określ rodzaj zagrożenia – ustal, czy zagrożenie powodują pyły, gazy, pary, mgły czy kilka czynników jednocześnie.
2. Sprawdź klasyfikację strefy – urządzenie musi odpowiadać wymaganiom obszaru, w którym zostanie zamontowane.
3. Zbierz dane materiałowe – właściwości pyłu lub innego medium wpływają na dobór wyposażenia i zabezpieczeń.
4. Oblicz parametry instalacji – należy określić wydajność, przepływ, opory, temperaturę oraz warunki ciśnieniowe.
5. Przeanalizuj źródła zapłonu – uwzględnij iskry mechaniczne, gorące powierzchnie, elektryczność statyczną i inne możliwe zagrożenia.
6. Sprawdź kompatybilność elementów – wentylator, zawór, przewody, odpylacz i system gaszenia iskier powinny współpracować jako jeden układ.
7. Zweryfikuj dokumentację – przed montażem należy potwierdzić oznaczenia, zakres zastosowania oraz wymagania producenta konkretnego urządzenia.

Dlaczego prawidłowy dobór urządzeń ma tak duże znaczenie?

Odpowiednio zaprojektowana instalacja dla stref zagrożenia wybuchem pomaga chronić ludzi, urządzenia i infrastrukturę zakładu. Może również ograniczać ryzyko kosztownych przestojów oraz uszkodzeń będących następstwem zapłonu pyłu.

• Wyższy poziom bezpieczeństwa pracowników i osób przebywających w pobliżu instalacji.
• Ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się zapłonu pomiędzy połączonymi częściami systemu.
• Lepsze dopasowanie instalacji do rodzaju i ilości transportowanego materiału.
• Stabilniejsza praca systemu dzięki właściwemu doborowi parametrów urządzeń.
• Łatwiejsze utrzymanie techniczne poprzez zaplanowanie dostępu do kontroli, czyszczenia i konserwacji.
• Zgodność z założeniami ochrony przeciwwybuchowej po potwierdzeniu doboru przez osoby posiadające odpowiednie kompetencje.

Bezpieczna eksploatacja urządzeń w obszarach wybuchowych

Nawet prawidłowo dobrane urządzenia wymagają właściwej obsługi. Instalację należy użytkować zgodnie z dokumentacją techniczną, procedurami zakładowymi i przyjętym harmonogramem konserwacji. Szczególną uwagę warto zwrócić na nietypowe dźwięki, wzrost temperatury, drgania, spadek wydajności oraz nieszczelności.

Wentylatory do transportu trocin, zawory obrotowe celkowe ATEX i system gaszenia iskier powinny być kontrolowane jako elementy jednego procesu. Samodzielna zmiana parametrów pracy, przebudowa przewodów lub wymiana urządzenia bez ponownej oceny całego układu może wpłynąć na bezpieczeństwo instalacji.

Każdy dobór powinien zostać poprzedzony analizą techniczną i oceną ryzyka. Dzięki temu wyposażenie do stref zagrożenia wybuchem będzie odpowiadało rzeczywistym warunkom pracy, a instalacja odpylania lub transportu trocin stanie się bezpieczniejsza, bardziej przewidywalna i wygodniejsza w codziennej eksploatacji.